Qazın topdansatışı topdan satıcı tərəfindən, pərakəndə satışı pərakəndə satıcı tərəfindən həyata keçiriləcək.
Qaz satıcıları bu qanunda nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, qaz təchizatı sektoruna aid digər fəaliyyət növləri ilə məşğul ola bilməzlər.
Layihəyə əsasən, istehlakçılara qazın pərakəndə satışı pərakəndə satıcı ilə istehlakçı arasında bağlanılmış alqı-satqı müqavilələri əsasında həyata keçirilir. Qazın topdansatışı topdan satıcı ilə pərakəndə satıcı və ya iri istehlakçı arasında bağlanılmış alqı-satqı müqavilələri əsasında həyata keçirilir.
Topdan satıcının vəzifələri aşağıdakılardır:
– qaz təchizatı sektorunu tənzimləyən normativ hüquqi aktların və normativ xarakterli aktların tələblərinə, icazə şərtlərinə, habelə verilən yazılı göstərişlərə əməl etmək;
– qazın satışı şərtlərini rəsmi internet səhifəsində dərc etmək;
– müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), tənzimləyiciyə, qaz nəqli sistem operatoruna və (və ya) qazpaylayıcı sistem operatoruna qazdan istifadə qaydaları ilə müəyyən edilən hesabatları və məlumatları təqdim etmək;
– pərakəndə satıcı və ya iri istehlakçı ilə bağlanılmış alqı-satqı müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq qazın tələb olunan həcmdə və ya keyfiyyət göstəricilərinə uyğun verilməməsi nəticəsində pərakəndə satıcıya və ya istehlakçıya vurulmuş zərərin əvəzini ödəmək;
– qazın idxalını həyata keçirmək.
Pərakəndə satıcının vəzifələri aşağıdakılardır:
– qaz təchizatı sektorunu tənzimləyən normativ hüquqi aktların və normativ xarakterli aktların tələblərinə, icazə şərtlərinə, habelə yazılı göstərişlərə əməl etmək;
– fəaliyyət ərazisini və qazın satışı şərtlərini rəsmi internet saytında dərc etmək;
– istehlakçılara istehlak etdikləri qazın dəyəri və sabit tarif barədə hər ay elektron poçt (olduğu halda) və ya digər kommunikasiya vasitələri ilə yazılı bildiriş təqdim etmək;
– istehlakçılara onların hüquq və vəzifələrini izah etmək;
– qazdan istifadə qaydaları ilə müəyyən edilən hesabatları və məlumatları müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma), tənzimləyiciyə, müqavilə bağladığı qaz nəqli sistem operatoruna və ya qazpaylayıcı sistem operatoruna təqdim etmək;
– qaz nəqli sistem operatoru və ya qazpaylayıcı sistem operatoru ilə bağlanılmış müqavilədə nəzərdə tutulmadığı halda hər ay istehlakçıya istehlak edilmiş qazın dəyəri və sabit tarif barədə hesab təqdim etmək;
– istehlakçı ilə bağlanılmış müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq qazın tələb olunan həcmdə verilməməsi və ya aşağı keyfiyyətdə verilməsi nəticəsində istehlakçıya vurulmuş zərərin əvəzini ödəmək.
Topdan satıcının hüquqları aşağıdakılardır:
– sistem operatorları tərəfindən müvafiq xidmətlərin göstərilməsini tələb etmək;
– pərakəndə satıcıya və ya iri istehlakçıya alqı-satqı müqaviləsinə uyğun olaraq satdığı qazın dəyərinin ödənilməsini tələb etmək.
Pərakəndə satıcının hüquqları aşağıdakılardır:
– sistem operatorları tərəfindən müvafiq xidmətlərin göstərilməsini tələb etmək;
– təqdim edilmiş yazılı bildirişə və hesaba əsasən istehlakçıdan istehlak etdiyi qazın dəyərinin və sabit tarifin ödənilməsini tələb etmək;
– istehlakçı tərəfindən istehlak olunan qazın dəyəri və sabit tarif hesab istehlakçıya təqdim edildikdən (göndərildikdən) sonra istehlakçı tərəfindən 1 (bir) ay müddətində tam məbləğdə ödənilmədiyi təqdirdə, qazpaylayıcı sistem operatorundan qazın verilməsinin dayandırılmasını tələb etmək.
Qazın pərakəndə satışı qazdan istifadə qaydaları ilə tənzimlənir.
Qaz satıcılarının bu qanunda nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, qaz təchizatı sektoruna aid digər fəaliyyət növləri ilə məşğul ola bilməyəcəklərinə dair tələb 2027-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minəcək.
Gazın toptan satışı toptancı tarafından, perakende satışı perakendeci tarafından gerçekleştirilecektir.
Gaz satıcıları, bu kanunda öngörülen haller dışında, gaz tedarik sektörüne ait diğer faaliyet türleriyle meşgul olamazlar.
Projeye göre, tüketicilere gazın perakende satışı, perakendeci ile tüketici arasında yapılan alım satım sözleşmeleri temelinde gerçekleştirilir. Gazın toptan satışı, toptancı ile perakendeci veya büyük tüketici arasında yapılan alım satım sözleşmeleri temelinde gerçekleştirilir.
Toptancının görevleri şunlardır:
– Gaz tedarik sektörünü düzenleyen normatif hukuki düzenlemelerin ve normatif nitelikteki düzenlemelerin gerekliliklerine, izin şartlarına ve ayrıca verilen yazılı talimatlara uymak;
– Gazın satış şartlarını resmi internet sayfasında yayınlamak;
– İlgili yürütme organının belirlediği organa (kuruma), düzenleyiciye, gaz iletim sistemi operatörüne ve/veya gaz dağıtım sistemi operatörüne gaz kullanım kurallarıyla belirlenen raporları ve bilgileri sunmak;
– Perakendeci veya büyük tüketici ile yapılan alım satım sözleşmesinin şartlarına uygun olarak, gazın talep edilen hacimde veya kalite göstergelerine uygun verilmemesi sonucunda perakendeciye veya tüketiciye verilen zararı tazmin etmek;
– Gazın ithalatını gerçekleştirmek.
Perakendecinin görevleri şunlardır:
– Gaz tedarik sektörünü düzenleyen normatif hukuki düzenlemelerin ve normatif nitelikteki düzenlemelerin gerekliliklerine, izin şartlarına ve ayrıca yazılı talimatlara uymak;
– Faaliyet alanını ve gazın satış şartlarını resmi internet sitesinde yayınlamak;
– Tüketicilere tükettikleri gazın değeri ve sabit tarife hakkında her ay elektronik posta (olması halinde) veya diğer iletişim araçları ile yazılı bildirim sunmak;
– Tüketicilere hak ve yükümlülüklerini açıklamak;
– Gaz kullanım kurallarıyla belirlenen raporları ve bilgileri ilgili yürütme organının belirlediği organa (kuruma), düzenleyiciye, sözleşme yaptığı gaz iletim sistemi operatörüne veya gaz dağıtım sistemi operatörüne sunmak;
– Gaz iletim sistemi operatörü veya gaz dağıtım sistemi operatörü ile yapılan sözleşmede öngörülmediği halde her ay tüketiciye tüketilen gazın değeri ve sabit tarife hakkında hesap sunmak;
– Tüketici ile yapılan sözleşme şartlarına uygun olarak, gazın talep edilen hacimde verilmemesi veya düşük kalitede verilmesi sonucunda tüketiciye verilen zararı tazmin etmek.
Toptancının hakları şunlardır:
– Sistem operatörleri tarafından ilgili hizmetlerin sunulmasını talep etmek;
– Perakendeciye veya büyük tüketiciye alım satım sözleşmesine uygun olarak sattığı gazın değerinin ödenmesini talep etmek.
Perakendecinin hakları şunlardır:
– Sistem operatörleri tarafından ilgili hizmetlerin sunulmasını talep etmek;
– Sunulan yazılı bildirime ve hesaba dayanarak tüketiciden tükettiği gazın değerinin ve sabit tarifenin ödenmesini talep etmek;
– Tüketici tarafından tüketilen gazın değeri ve sabit tarife hesabı tüketiciye sunulduktan (gönderildikten) sonra tüketici tarafından 1 (bir) ay içinde tam miktarda ödenmediği takdirde, gaz dağıtım sistemi operatöründen gazın verilmesinin durdurulmasını talep etmek.
Gazın perakende satışı gaz kullanım kuralları ile düzenlenir.
Gaz satıcılarının bu kanunda öngörülen haller dışında, gaz tedarik sektörüne ait diğer faaliyet türleriyle meşgul olamayacaklarına dair talep 1 Ocak 2027’den itibaren yürürlüğe girecektir.